Yapay Zeka ile Neler Yapılabilir? — Bölüm 2
Cevapsız Kalan Aramalar: Sesli Asistan Ne Yapar, Kimin İşine Yarar?
Bir diyetisyen bana “aramalara yetişemiyoruz, danışan kaybediyoruz” dese, ona tam olarak bunu yapardım. Instagram'da paylaştığım videoda bunu denedim: bir diyetisyen kliniği için telefonu açan, arayanın derdini dinleyen ve randevuyu kendisi yazan bir sesli asistan.
Bu yazı bir “nasıl yapılır” yazısı değil. Önce şunu anlatmak istiyorum: bu şey ne, yapay zeka burada ne iş yapıyor ve senin işinde neye benzeyebilir.
Önce tanıdık bir gün
📵 Asistan yokken
10:40
Seanstasın. Telefon titriyor, açamıyorsun.
12:15
Bir cevapsız arama daha. Numara kayıtlı değil.
18:30
Gün bitti, geri dönüyorsun. Açan yok.
Ertesi gün
“Başka bir yerle anlaştım, teşekkürler.”
📞 Asistan varken
10:40
Seanstasın. Arama ilk çalışta karşılanıyor.
10:43
Arayanın derdi dinlendi, uygun uzman ve saat bulundu.
10:45
Randevu listene yazıldı, arayan kişi onayını aldı.
18:30
Gün sonunda önünde sade bir özet var.
Sağlık, güzellik ya da danışmanlık işi yapan hemen herkes bu sahneyi bilir. Asıl iş, yani seans, ders ya da müşterinin başında geçen zaman, telefonla aynı anda yürümüyor. Arayan kişi ise çoğu zaman tam o an karar vermiş oluyor. Ona iki saat sonra ulaştığında, çoktan başka bir yeri aramış olabiliyor.
Sesli asistan dediğimiz şey ne?
En basit hâliyle: senin işini bilen ve arayanla sesli konuşan bir yardımcı. Telefonu ya da internet sitendeki “konuş” düğmesini o karşılar. Soruları cevaplar, gereken bilgileri alır ve randevuyu takvime yazar.
Eski telesekreterlere ya da “randevu için 1'e basın” diyen sistemlere benzemiyor. Onlar tuşa basmanı bekler. Bu ise ne dediğini anlamaya çalışır; tıpkı bir resepsiyon görevlisi gibi.
Aşağıda videodaki gerçek görüşmenin kısaltılmış hâli var. Sağ tarafta, konuşma sürerken asistanın arka planda ne yaptığını görebilirsin.
Bir aramanın içinden
Merhaba, ben Yaşam Diyetisyenleri'nin yapay zeka destekli sesli asistanıyım, bana Funda diyebilirsiniz. Size nasıl yardımcı olabilirim?
Doğum sonrası kilolarımı vermekte zorlanıyorum.
Bu konuda uzmanlaşmış diyetisyenimiz Buse Hanım ile bir görüşme ayarlayabiliriz. Adınızı ve soyadınızı alabilir miyim?
Bilge Gül Koç.
Hangi gün ve saat sizin için uygun olur?
Çarşamba 12 gibi olabilir mi?
Buse Hanım 7 Ekim Çarşamba saat 12'de müsait. Onaylıyor musunuz?
Evet.
Randevunuz oluşturuldu. İyi günler dilerim.
BU SIRADA ASİSTAN NE YAPTI?
- 1Derdi anladıKalıp cümle beklemedi; “doğum sonrası kilo” dediğinde hangi uzmana gitmesi gerektiğini bildi.
- 2Gerekli bilgiyi aldıAd, telefon, uygun gün… Sırayla, sohbet eder gibi sordu.
- 3Takvime baktıO gün ve saatte uzmanın boş olup olmadığını kontrol etti.
- 4Randevuyu yazdıKayıt, kimse elle bir şey yazmadan randevu listesine düştü.
Randevu listen

Yapay zeka burada tam olarak ne yapıyor?
Bu işin iki tarafı var. Bir tarafta senin bildiklerin var: hangi hizmeti verdiğin, kimin hangi konuya baktığı, hangi saatlerde müsait olduğun. Bunları asistana bir kere, yeni başlayan bir çalışana anlatır gibi anlatıyorsun.
Diğer tarafta konuşmanın kendisi var. İnsanlar telefonda düzgün cümlelerle konuşmaz. “Şey, doğumdan sonra bir türlü veremedim kiloları” der, araya başka bir şey sokar, sonra fikrini değiştirir. Yapay zekanın asıl işi burada başlıyor: bu dağınık konuşmayı anlamak, eksik bilgiyi nazikçe sormak ve senin anlattıklarına göre doğru adımı seçmek.
Sen ona anlatırsın
Bir kere, yeni çalışana anlatır gibi
- Hizmetlerin ve fiyatların
- Hangi uzman hangi konuya bakar
- Çalışma saatlerin ve takvimin
- En sık sorulan sorular
- Neleri asla söylememesi gerektiği
Yapay zeka konuşmayı yürütür
İşin zor kısmı burası
- Arayanın kendi cümlelerini anlar
- Sohbet eder gibi soru sorar
- Anlattıklarına bakıp doğru yere yönlendirir
- Bilmediği bir şeyde uydurmaz, sana bırakır
Sana sonuç kalır
Telefonu hiç açmadan
- Takvimine düşen randevu
- Arayanın adı, numarası, konusu
- Konuşmanın kısa özeti
- Gerekiyorsa “seni aramasını istiyor” notu
Kısacası kuralları sen koyuyorsun, yapay zeka o kuralların içinde konuşmayı yürütüyor.
Sadece randevu değil: arayanı doğru yere yönlendirmek
Videodaki klinikte üç diyetisyen vardı ve her birinin ayrı bir uzmanlığı vardı. Arayan kişi “doğum sonrası kilo” dediğinde asistan, bu konuya bakan diyetisyeni kendisi seçti. Kimse ona “Buse Hanım'a yönlendir” demedi. Kimin neye baktığını bildiği için bunu konuşmadan çıkardı.
Bunun anlamı şu: asistan, arayanları senin yerine bir ön elemeden geçirebilir. Kliniğin yoksa ve tek başına çalışıyorsan da aynısı geçerli. Farklı hizmet paketlerin varsa asistan önce kişinin neye ihtiyacı olduğunu anlar ve onu uygun pakete yönlendirir. Seninle görüşmeyi de ancak gerçekten gerektiğinde ayarlar.
Aşağıda iki durumu da deneyebilirsin. Önce işletme türünü seç, sonra arayanın cümlelerinden birine dokun.
ARAYAN NE DİYOR? (birine dokun)
Uzman 1
Anne ve doğum sonrası beslenme
Uzman 2
Çocuk beslenmesi
Uzman 3
Sporcu beslenmesi
Asistanın kararı: Doğum sonrası dönem → bu konuya bakan uzmana.
Tek başına çalışanlar için bu kısım, randevudan bile değerli olabilir. Çünkü günün büyük kısmını “bilgi alabilir miyim” telefonları yiyor. Asistan bu soruları senin yerine cevaplarsa, takvimine yalnızca seninle gerçekten çalışmak isteyenler düşer.
Hangi işlerde işe yarar?
Videodaki örnek bir diyetisyen kliniğiydi. Aynı yapı, telefonun sık çaldığı ve arayanın bir sonraki adımının belli olduğu hemen her işe uyarlanabilir. Birkaçını aşağıya yazdım; birine dokunarak bakabilirsin.
ARAYAN KİŞİ
“Tiroidim var, kilo vermekte zorlanıyorum. Sizde bu konuya bakan biri var mı?”
ASİSTAN NE YAPAR?
- 1Konuyu anlar ve tiroit konusunda çalışan diyetisyene yönlendirir.
- 2Ad, telefon ve uygun günü alır, uzmanın takvimine bakar.
- 3Randevuyu yazar; ilk görüşmeden önce getirilmesi gereken tahlilleri hatırlatır.
Asistanın yapmadıkları
Bunu da açıkça yazmak istiyorum, çünkü güvenin bir kısmı sınırları bilmekten geliyor.
- Teşhis koymaz, tedavi önermez, terapi yapmaz. Sağlıkla ilgili bir soruda kişiyi uzmana yönlendirir.
- Senin ona söylemediğin bir fiyatı, indirimi ya da sözü kendiliğinden vermez.
- Emin olmadığı bir durumda uydurmak yerine not alır ve konuyu sana bırakır.
- Kendini insan gibi tanıtmaz. Videoda da duyduğun gibi, yapay zeka destekli bir asistan olduğunu en başta söyler.
- Arayanın adını ve numarasını aldığı için, kişisel verilerin nasıl kullanılacağını arayana söylemesi gerekir. Bu kısım kurulurken mutlaka ayarlanmalı.
Kendi işine bakarken sorabileceğin üç soru
- Geçen hafta kaç arama cevapsız kaldı ve kaçına geri dönebildin?
- Telefonda en çok hangi soruları cevaplıyorsun? Bunlar hep aynı sorular mı?
- Arayan biri, seninle konuşmadan önce hangi bilgiyi vermiş olsa işin kolaylaşırdı?
Bu sorulara cevap verirken “evet, bende de böyle” dediysen, sesli asistan senin işinde de bir şeyleri değiştirebilir. Değiştirmeyebilir de: telefonu az çalan, danışanlarını yalnızca yazışarak alan biri için gereksiz bir yük olur. Ama cevapsız aramalar seni gerçekten danışandan ediyorsa, bunun çözümü artık uzak bir ihtimal değil.
Sık sorulanlar
Arayan kişi bir makineyle konuştuğunu anlar mı?
Asistan kendini en başta yapay zeka destekli bir asistan olarak tanıtıyor; bunu saklamıyor. Konuşması doğal ve akıcı. Arayan kişi için asıl önemli olan, derdinin anlaşılması ve işinin hemen halledilmesi oluyor.
Türkçeyi ne kadar iyi anlıyor?
Videodaki görüşme baştan sona Türkçe. İsimleri, tarihleri, “Çarşamba 12 gibi” gibi gündelik ifadeleri anladı. Yine de özel isimleri söylerken zaman zaman hata yapabiliyor; bu yüzden ismi harf harf teyit etmesini istemek iyi bir kural.
Gece ya da hafta sonu arayanlar ne olur?
Asistanın mesai saati yok. Gece on birde arayan kişi de aynı şekilde karşılanır ve randevusunu alır. Sen sabah listene baktığında onu görürsün.
Randevular nereye kaydediliyor?
Videoda, deneme için hazırladığım bir randevu listesine düştü. Gerçek kullanımda senin kullandığın takvime ya da randevu düzenine bağlanabilir; hangisi olacağı işine göre değişir.
Teknik bilgim yok, bu bana göre mi?
Asistanı kullanmak için teknik bilgi gerekmiyor. Senin işin, ona işini anlatmak: hizmetlerin, kuralların, sık sorulan sorular. Kurulum tarafı ayrı bir iş ve bu yazının konusu değil.