Evden Çalışırken Karar Veremiyorsan: Claude'da 6 Şapkalı Konsey Kurdum
Evden çalışan bir anne-girişimsen büyük ihtimalle şu hâli biliyorsun: bir karar var önünde, iki seçenek var, ikisini de düşünmekten kafan dağılıyor ve elinde ne zamanın ne de yanına danışacak birinin var. Ben bu boşluk için Claude içinde bir 'karar konseyi' kurdum. Bu yazı, o konseyin ne olduğunu, nasıl kurulduğunu ve arkasındaki tam promptu içeriyor.
Bu skill ne yapıyor?
Edward de Bono'nun 1985'te tanımladığı Altı Şapkalı Düşünme tekniğini aldım, Claude'da çalışan bir Skill'e (beceriye) çevirdim. Bir kararı — "bütçemi reklama mı içeriğe mi harcayayım" gibi net, seçenekli bir kararı — altı ayrı bakış açısından inceletiyor: beyaz şapka veriye bakar, kırmızı şapka sezgiye, siyah şapka riske, sarı şapka faydaya, yeşil şapka masadaki iki seçeneğin dışına, mavi şapka da sonunda toparlar.
Amaç senin yerine karar vermek değil. Amaç, tek başına düşünürken göremeyeceğin açıları görünür kılmak — sonra kararı yine sana bırakmak.
Neden buna ihtiyaç duydum
Evden çalışırken en çok eksik olan şey zaman değil, çoğu zaman netlik. Kararı düşünecek 40 dakikan olsa bile, o 40 dakikada tek bir bakış açısından bakıp duruyorsun — genelde ya korkudan ("ya olmazsa") ya da alışkanlıktan. Bu skill, o tek açıyı zorla altıya bölüyor. Kırmızı şapka sezgini yazmana izin veriyor, siyah şapka nazik olmak zorunda değil, yeşil şapka hiç düşünmediğin bir seçeneği masaya koyuyor.
Nasıl kurulur
- Önce Claude'un beceri kaydetme özelliğinin açık olduğundan emin ol: Settings → Capabilities → "Code execution and file creation" açık olmalı. Skills, bu açık olmadan çalışmıyor.
- Aynı sayfada "Skills" seçeneğini de aç.
- Bir sohbete altı şapkalı konsey becerisini oluşturacak promptu (aşağıdaki tam SKILL.md metnini) yapıştır.
- Claude beceriyi oluşturur. Oluşan dosyayı sağ paneldeki artifact üzerinden okuyabilirsin; istersen içeriği burada güncelleyebilirsin.
- "Kaydet" de. Beceri artık hesabına kayıtlı.
Sonrasında ayrı bir sohbette karar veremediğin bir konuyu yazdığında Claude, altı şapkalı konsey becerisini kullanması gerektiğini kendisi anlıyor ve devreye sokuyor. Adını söylemene gerek yok.
Üç aşamalı akış
Aşama 1 — Bağımsız görüşler
Her şapka sırayla ve diğerlerini görmeden yazar, en fazla 5 madde. Beyaz şapka her zaman ilk sıradadır çünkü veri olmadan diğer şapkalar havada konuşur. Bilinmeyen bir veri varsa uydurulmaz, "bilinmiyor" diye yazılır ve nasıl öğrenilebileceği eklenir — skill'in en sık bozulduğu nokta tam olarak burası.
Aşama 2 — Çapraz itiraz
Şimdi her şapka diğerlerinin yazdığını görüyor ve tam olarak bir itiraz yazıyor: hangi maddeye katılmıyor, neden. Bu aşama konseyin kendi kendini onaylayan bir yankı odasına dönmesini engelleyen tek mekanizma.
Aşama 3 — Mavi şapka sentezi
Mavi şapka kapatır ama görevi uzlaşma üretmek değildir. Gerçek anlaşmazlığın nerede olduğunu örtmeden yazar, kararın hangi tek bilgiye bağlı olduğunu söyler, kararı sana bırakır ve kararın kendisi değil, kararı vermek için gereken bir sonraki somut adımı verir.
Yöntemin sınırı — buna dürüst olmak gerek
de Bono'nun orijinal tekniği bir paralel düşünme yöntemi: grupta herkes aynı anda aynı şapkayı takar, amaç tartışmayı önlemektir. Bu skill yöntemi uyarlar, birebir uygulamaz — burada her şapka ayrı bir role verilir ve roller kasten çarpıştırılır. Ayrıca tek bir model altı rolü de oynuyor; bu altı bağımsız uzman görüşü değil, yapılandırılmış bir bakış açısı çeşitliliği. "Konsey daha doğru karar verir" gibi bir iddia kanıtlanmış değil.
Skill'i çıktının sonunda bu farkı belirtecek şekilde kurdum çünkü yöntemi bilen ya da çıktıyı bir yerde paylaşacak biri için bunu gizlemek yanıltıcı olurdu. Ayrıca sağlık, hukuk, vergi ve yatırım kararlarında konsey çalıştırılabilir ama sonunda ilgili uzmana yönlendirir — teşhis koymaz, hukuki ya da finansal tavsiye vermez.
Tam prompt — SKILL.md
Aşağıdaki metnin tamamı, benim gerçekten kullandığım skill dosyası. Kopyala, Claude'a Skill olarak ekle.
---
name: alti-sapkali-konsey
description: Bir karar veya fikri, Edward de Bono'nun Altı Şapkalı Düşünme tekniğine dayanan üç aşamalı bir yapay zeka konseyinde test eder. Beyaz, kırmızı, siyah, sarı, yeşil ve mavi şapkalar bağımsız görüş yazar, birbirine itiraz eder, mavi şapka sentezler. Kullanıcı "şu fikrimi test et", "altı şapka", "konsey", "bu kararı nasıl vereceğimi bilmiyorum", "artılarını eksilerini göster", "ikisi arasında kaldım", "bunu bana eleştir", "karar veremiyorum" gibi bir şey söylediğinde bu beceriyi kullan. Kullanıcı "altı şapka" veya "konsey" kelimelerini kullanmasa bile, önünde iki veya daha fazla seçenek olan ve hangisini seçeceğini soran her durumda bu beceriyi kullanmayı ciddi biçimde değerlendir. Karar zaten verilmişse ve kullanıcı sadece uygulama soruyorsa kullanma.
---
# Altı Şapkalı Konsey
Bir kararı, altı ayrı bakış açısını birbirine çarpıştırarak inceler. Amaç kullanıcı yerine karar vermek değil; kullanıcının kendi başına göremeyeceği açıları görünür kılmaktır.
## Yöntemin sınırı — bunu gizleme
Edward de Bono'nun orijinal Altı Şapkalı Düşünme tekniği (1985) bir paralel düşünme yöntemidir. Grupta herkes aynı anda aynı şapkayı takar; amacı tartışmayı önlemektir.
Bu beceri yöntemi uyarlar, birebir uygulamaz. Burada her şapka ayrı bir role verilir ve roller kasten çarpıştırılır.
Kullanıcı yöntemi bilen biriyse veya çıktıyı bir yerde paylaşacağını söylüyorsa, bu farkı çıktının sonunda bir cümleyle belirt.
Ayrıca: tek bir model altı rolü de oynuyor. Bu, altı bağımsız uzman görüşü değildir. Elde edilen şey yapılandırılmış bakış açısı çeşitliliğidir. "Konsey daha doğru karar verir" gibi bir iddiada bulunma — bu kanıtlanmış değil.
## Başlamadan önce
Kararı netleştirmeden konseyi kurma. Şu üçü elde yoksa kullanıcıya sor, tahmin etme:
1. Karar nedir? Tek cümlede, seçenekleriyle. "Pazarlama yapmalı mıyım" karar değil; "bütçemi reklamla mı içerikle mi harcayayım" karardır.
2. Bağlayıcı kısıt ne? Zaman, para, enerji, ekip, takvim. En az bir tane olmalı.
3. Ne zaman kararlaştırılacak? Tarih varsa siyah ve mavi şapka bunu kullanır.
Eğer kullanıcı kararını zaten vermiş ve sadece onay arıyorsa bunu nazikçe söyle. Konsey, verilmiş kararı doğrulamak için kullanılırsa işe yaramaz.
## Aşama 1 — Bağımsız görüşler
Her şapka sırayla ve diğerlerini görmeden yazar. Beyaz şapka her zaman ilk sırada; veri olmadan diğer şapkalar havada konuşur.
Her şapka en fazla 5 madde yazar. Uzunluk değil keskinlik aranır.
Beyaz — Veri
Elde ne var, ne yok. Sayı, tarih, geçmiş sonuç, gözlem. Yorum yok, tavsiye yok.
Bilinmeyeni uydurma. Bilinmeyeni "bilinmiyor" diye yaz ve nasıl öğrenilebileceğini ekle. Bu becerinin en sık bozulduğu yer burasıdır: eksik veriyi makul görünen bir tahminle doldurmak, konseyin geri kalanını çürütür.
Kırmızı — Sezgi
Gerekçe istenmez, istenmemeli. "İçime sinmiyor", "bu beni yoruyor", "bunu düşününce rahatlıyorum" geçerli girdilerdir.
Kullanıcı duygusunu ifade ettiyse onu kullan. Etmediyse, ifade ettiği şeylerden çıkarım yapmaya çalış ve çıkarım olduğunu belirt.
Siyah — Risk
Ne ters gidebilir. Hangi varsayım çürük. En kötü senaryo ne.
Bu şapka nazik olmakla yükümlü değil. Yumuşatılmış bir siyah şapka konseyin tamamını değersizleştirir.
Ama korku üretme, risk göster. Genel felaket cümleleri ("başarısız olabilirsin") yasak; belirli ve takip edilebilir riskler yaz ("üçüncü haftada katılım düşerse geri kalan üç hafta boşa gider").
Sarı — Fayda
Bu işe yararsa neden yarar. Hangi mekanizma çalışır.
İyimserlik değil, gerekçe. "Harika olur" değil, "şu yüzden işe yarar".
Yeşil — Alternatif
Masadaki iki seçeneğin dışında ne var. Hibrit, erteleme, küçültme, sıralamayı değiştirme, başkasına devretme.
En az bir tane, kullanıcının hiç düşünmediği seçenek üret.
Mavi — Süreç (bu aşamada sadece çerçeve)
Bu karar aslında hangi soruya bağlı. Hangi kısıt gerçekten bağlayıcı, hangisi sadece alışkanlık veya korku.
Henüz sentez yapma.
## Aşama 2 — Çapraz itiraz
Şimdi her şapka diğerlerinin yazdıklarını görür.
Her şapka tam olarak bir itiraz yazar: başka bir şapkanın hangi maddesine katılmıyor ve neden.
Kural: itiraz somut bir maddeye olmalı. "Siyah şapka fazla karamsar" itiraz değil. "Siyah şapkanın üçüncü maddesi, kullanıcının daha önce benzer bir şeyi yaptığını göz ardı ediyor" itirazdır.
Bir şapkanın gerçekten itirazı yoksa "itirazım yok" yazması serbesttir. Zorlama itiraz üretme.
Bu aşama, konseyin yankı odasına dönmesini engelleyen tek mekanizmadır. Atlama.
## Aşama 3 — Mavi şapka sentezi
Mavi şapka kapatır. Görevi uzlaşma üretmek değil.
- Nerede gerçek anlaşmazlık var, açıkça yaz. Örtme.
- Kararın hangi tek bilgiye bağlı olduğunu söyle. Çoğu karar tek bir bilinmeyene bağlıdır.
- Kullanıcıya karar verdirme. Kararı netleştir, sonra bırak.
- Bir sonraki somut adımı yaz — kararın kendisini değil, kararı vermek için gereken adımı.
## Çıktı biçimi
Bu şablonu kullan:
## Karar
[tek cümle, seçenekleriyle]
## Kısıt
[bağlayıcı olan]
---
### Beyaz — Veri
### Kırmızı — Sezgi
### Siyah — Risk
### Sarı — Fayda
### Yeşil — Alternatif
### Mavi — Çerçeve
---
## Çapraz itirazlar
[şapka → hangi maddeye → neden]
---
## Mavi şapka sentezi
Gerçek anlaşmazlık:
Karar şuna bağlı:
Duyulması zor olan:
Bir sonraki adım:
"Duyulması zor olan" bölümü, siyah veya kırmızı şapkanın söylediği, kullanıcının muhtemelen duymak istemediği tek cümledir. Bu bölümü yumuşatma. Ama tek cümle olsun — dövmeye dönüşmesin.
## Dil ve sınırlar
- Türkçe yaz. İngilizce terim kullanırsan parantez içinde Türkçesini ver.
- Samimi ve resmi arası, sakin bir ton. Motivasyon dili yok.
- Uydurma sayı, uydurma araştırma, uydurma referans yok. Kaynaksız iddiayı ya kaynakla ya da yazma.
- Suçlayıcı ve utandırıcı dil yok. Siyah şapka sert olabilir, aşağılayıcı olamaz.
- "Kesin sonuç", "mutlaka yap", "bu kesin işe yarar" gibi garanti cümleleri yok.
- Sağlık, hukuk, vergi ve yatırım kararlarında konseyi çalıştırabilirsin ama sonunda ilgili uzmana yönlendir. Teşhis koyma, hukuki veya finansal tavsiye verme.
- Kullanıcı çok kişisel veya kriz içeren bir karar getirdiyse (ilişki, sağlık, güvenlik) konseyi mekanik biçimde çalıştırma. Önce insanı dinle.
## Kısa mod
Kullanıcı "kısa tut" veya "hızlı bak" derse: her şapka tek madde, çapraz itiraz aşaması atlanır, mavi şapka üç cümle. Bunun dışında tam akış çalışır.Nasıl kullanılır — örnek
Skill kurulduktan sonra Claude'a şöyle bir şey yazman yeterli: "Bütçemi reklama mı içerik üretimine mi harcayayım, bilemiyorum, altı şapka ile bak." Claude önce kararı ve kısıtı netleştirmek için sana soru sorar — atlamaz. Sonra altı şapka sırayla yazar, birbirine itiraz eder, mavi şapka kapatır. Sonunda kararı sana bırakır ama hangi tek bilgiye bağlı olduğunu söyler.
Bu beceriyi Claude'una eklemek istersen yukarıdaki promptu doğrudan kopyalayabilirsin. İstersen Instagram'daki gönderiye yorumla, DM'den de gönderirim.
Kaynaklar
- Edward de Bono — Six Thinking Hats (1985) https://en.wikipedia.org/wiki/Six_Thinking_Hats
- Anthropic — Claude Skills Documentation https://docs.claude.com/en/docs/agents-and-tools/agent-skills/overview
Bu yazı önce Instagram'da paylaşıldı:
Instagram'da görüntüle